Przypadki Marty D.

Nowy Czas

Wrzesień 2008

Marta Dąbrowska z Łomianek przyjeżdża do Londynu i zamieszkuje w South Kensington u córki znajomych swojej mamy - Tash. Tash jest rozkapryszonym bogatym brytyjskim tworem, który nie wyobraża sobie rozpoczęcia dnia bez skimmed latte oraz wyjścia na ulicę w ubraniu z zeszłego sezonu. Sytuacja komplikuje się, gdy Martą zaczyna interesować się chłopak Tash. Na szczęście spotyka orzechowookiego Dominika, który wprowadza ją w tajniki rozdawania ulotek - jej nowej „papierkowej” pracy oraz życia na emigracji. Tak zawiązuje się akcja książki Polly Courtney „Poles Apart”.

Polly Courtney mieszka w Londynie, ma 28 lat i „Poles Apart” jest jej drugą książką. Debiutancka powieść „Golden Handcuffs” jest rozliczeniem się z marzeniem o karierze w City i oparta jest na doświadczeniach autorki, która pracowała tam w jednym z zagranicznych banków.

Książkę Polly Courtney czyta się szybko, łatwo, jak powieść przygodową albo komedię romantyczną, w której wszystkie elementy układanki nieuchronnie dążą do szczęśliwego końca. Courtney potrafi ciekawie budować akcję, utrzymywać puls powieści, tak aby odpowiednie wydarzenia działy się na odpowiednich stronach, ale… Tak naprawdę historia Marty (jakkolwiek oparta na faktach) ma się tak do rzeczywistości emigrantów, jak historia Judyty, bohaterki Katarzyny Grocholi [„Nigdy w życiu" - red.] do rzeczywistości kobiety po czterdziestce w Polsce. To tylko pobożne życzenia. Można mieć zastrzeżenia do wiarygodności autorki w przedstawieniu realiów nie tylko w londyńskim środowisku emigrantów polskich, ale także w zarysowaniu realiów polskich (powszechny brak internetu w Łomiankach - hi, hi), który wynika prawdopodobnie z faktu, że „prawdziwa Marta” wyjechała z Polski dużo wcześniej niż jej powieściowa odpowiedniczka. Polly raczej izoluje swoją bohaterkę od polskiej społeczności i wkleja ją w bardziej naturalne dla siebie środowisko - młodych i cieszących się życiem bądź robiących karierę Brytyjczyków. Marta, oprócz Doma, nie ma polskich znajomych czy przyjaciół - sami „Angole”. W powieści dochodzi też do innych zadziwiających wypadków, które chyba mają się przyczyniać do jej atrakcyjności.

Polly Courtney w wywiadach na temat „Poles Apart” zaznaczała, że jej powieść jest jedynie oparta na historii Marty. Prawdziwa Marta zanim zdecydowała się na skorzystanie ze swoich umiejętności zdobytych na nikomu w Anglii nieznanej uczelni, przez trzy lata była nianią. Aby rozbudować swoje angielskie CV, pracowała w biurze przez 8-9 godzin na zasadzie wolontariatu, a dzień kończyła w pubie - na wieczornej zmianie. To już brzmi znajomo. Tymczasem bohaterka powieści Courtney ma wiele szczęścia. Co prawda na początku roznosi ulotki, ale stosunkowo szybko znajduje tymczasową płatną (!) pracę w zawodzie, a ponieważ mimo niesprzyjających jej osób radzi sobie dobrze, zostaje zatrudniona na stałe. Trudno jest mówić o wiarygodności w takim przypadku. Pomimo tego, Polly Courtney robi nam - ciężko pracującym, młodym, bardzo dobrze wykształconym kelnerkom, kucharzom, pokojówkom, nianiom czy kierowcom - ogromną przysługę. Polly Courtney widzi, przejmuje się i opisuje ciężką sytuację ludzi próbujących czegoś dokonać, zrobić karierę w obcym sobie kraju i w obcym języku.

Konwencja, jaką wybrała Courtney do opisania sytuacji młodych Polaków też nie jest aż tak zaskakująca. Książka, żeby się sprzedać, musi być atrakcyjna dla potencjalnego czytelnika. Trudno byłoby ją wydać, gdyby była o tym, jak jest źle Polakom na Wyspach. Zbyt duże ryzyko marketingowe. Takie książki można sprzedawać w Polsce. Jednocześnie jest to powieść realizująca marzenia niejednych z nas: wyjechać do obcego kraju, znaleźć miłość życia, dobrą pracę, wspaniałych przyjaciół i do tego mieć w gruncie rzeczy ciekawe doświadczenia (jeśli patrzeć z dystansu) - takie historie świetnie sprzedają się też w Polsce.

Jakkolwiek nieco złagodzona, ale powstała angielska wersja wizerunku imigracji polskiej na Wyspach. Jest to szansa, by spojrzeć na siebie oczami innych. Polly Courtney solidaryzuje się ze swoją bohaterką, opisuje, w jaki sposób inni stają się ofiarami dyskryminacji i nietolerancji w miejscach pracy. Autorka „Poles Apart” podkreśla zdolność do intryg i kłamstw leniwych brytyjskich dziewczyn, które przyzwyczajone są do tego, że płaci im się za to, że przychodzą do pracy. Rozprawia się także z uprzedzeniami Brytyjczyków, dla których Obcy zawsze jest podejrzany i za nic nie trzeba go przepraszać - w oczach Obcego nie ma nietaktu. Jest to wielki krok naprzód.

Dlatego uważam, że nie ma powodów do tego, by Polly Courtney wytykać nieścisłości lub słabą znajomość polskich realiów, ponieważ ta książka i tak jest rewolucyjna dla brytyjskiego czytelnika, który być może nie zastanawiał się nad tym, że kelnerka podająca jej/jemu codziennie kawę/piwo ma tytuł magistra psychologii i trzyletnie doświadczenie w zawodzie.

Justyna Daniluk

The Story of Marta D.

New Time

 

Sept 2008

Marta Dabrowska arrives in London from Łomianki and lives in South Kensington with a family friend’s daughter, Tash. Tash, a product of the British upper class, cannot imagine starting the day without her skinny latte or going out on the streets in last season’s clothes.  The situation is further complicated when Marta becomes involved with Tash’s boyfriend.  Fortunately she meets the lovable Dominic, who introduces her to the world of leaflet distribution – her new ‘paper work’ job – and a life in exile.  Yes I am referring to Polly Courtney’s latest book, "Poles Apart".

Polly Courtney, 28, lives in London and "Poles Apart" is her second book.  Her debut novel "Golden Handcuffs" documents a girl’s shattered dreams in her City career and is based on the author’s own experiences working in one of the large investment banks.

Polly Courtney’s book reads quickly and easily, like an adventure or romantic comedy in which all elements of the puzzle inevitably aspire to a happy ending.  Courtney provides an interesting build, and maintains a good pulse, such that key events have you turning the pages, but… the story of Marta (although based on facts) has some departures from reality, as does the story of Judith, Catharine Grocholi’s heroine in "Never in life". This is somewhat fairytale. You wonder about the credibility of the author, presenting facts not only about Polish immigrants in London, but also about Poland (a widespread lack of Internet in Lomianki – ha, ha), which probably stems from the fact that "true Marta" left Poland much earlier than her fictional counterpart. Polly rather isolates her heroine from the Polish community and places her into a more natural environment for herself – young and enjoying life, climbing the British career ladder. Marta, as well as Dominic, has no Polish friends – both "Angole." The novel contains other remarkable incidents, which probably all contribute to its attractiveness.

In interviews, Polly Courtney has indicated that her novel is based only loosely on the story of Marta Kowalczyk.  True, before Marta decided to take advantage of her skills acquired at a Polish university unknown in England, spent three years working as an au pair.  To beef up her English CV, she then worked in an office for 8-9 hours each day on a voluntary basis, whilst spending evenings working in a pub.  It is a familiar story. 

Meanwhile, Courtney’s heroine in the novel has a lot of luck.  Although at the beginning of the book she works handing out leaflets, relatively quickly she is in temporary paid (!) work in her chosen profession, and, despite the challenges and the people, copes well and is employed on a permanent basis.  It is difficult to talk about credibility in this instance. 

Despite this, Polly Courtney does us – the hard-working, young, well educated waiters, busy chefs, chambermaids, nannies and drivers – a huge favour.  Polly Courtney sees, understands and describes the severe situation of people trying to do something to pursue a career in the foreign country and in a foreign language.

The way in which Courtney has chosen to describe the situation of young Poles is not so surprising.  The book, to be sold, must be attractive to potential readers.  It would be difficult to deliver if it were all about how badly the Poles are isolated – too high risk for marketing.  Such books can be sold in Poland.  It is a novel that follows our dreams: to go to a foreign country, to find love, a good job, great friends and on top of that, to have an interesting experience (if you look from afar) - such stories are also selling well in Poland.

This is the English version of the image of Polish immigration.  This is a chance to look at yourself through the eyes of others.  Polly Courtney expresses her solidarity with her heroine and describes how the others have become victims of discrimination and intolerance in the workplace.  The author of "Poles Apart" stresses the propensity of lazy British girls to manipulate and lie, and then shows how they pay for that when it comes to work.  She also notes the British stereotypes – foreigners always being suspect and Brits apologizing all the time – in the eyes of foreigners.  It is a great step forward.

I believe that there is no harm in Polly Courtney’s inaccuracies or poor knowledge of Polish realities. This book is revolutionary for the British reader, who may not have ever wondered about the fact that the waiter serving his/her daily coffee/beer has a master's degree in psychology and three years' experience in the profession.

Justyna Daniluk